|
چندان فرقی نمی کند که در کجا زندگی می کنید، تنها کافی است به پشت بام خانه خود بروید و از آن جا نگاهی به پشت بام های اطراف بیندازید تا متوجه تعداد زیادی از آنتن های ماهواره بر روی آن ها شوید که بیانگر نفوذ ماهواره ها به داخل خانواده های ایرانی است.
احتمالا برای شما هم پیش آمده که در جمعی حضور پیدا کرده باشید که درباره برنامه ای که شب گذشته از طریق ماهواره تماشا کرده اند صحبت می کنند و این سوال برای تان به وجود آمده باشد که علت روی آوردن مردم به ماهواره ها در چیست؟ و یا چه تفاوتی میان برنامه هایی که در خارج از کشور تولید و از طریق ماهواره ها پخش می شوند با برنامه هایی که در داخل کشور و توسط سازمان صدا و سیما تولید و پخش می شوند، وجود دارد؟ و اصلا چرا باید رسانه های خارجی دست به تولید برنامه و تاسیس شبکه های فارسی زبان بزنند؟ و بازاحتمالا برای شما هم پیش آمده است که خسته از یک روز کاری برای گذراندن اوقات فراغت خود در مقابل تلویزیون نشسته باشید و بعد از چند بارعوض کردن کانال های آن، چیز دلچسبی نصیب تان نشده باشد و با بی حوصلگی کنترل تلویزیون را به گوشه ای پرت کرده باشید. فکر می کنم کلید حل این معما همین جا باشد. علت اصلی روی آوردن مردم یک کشور به شبکه های ماهواره ای خارجی را باید در عدم توفیق رسانه محلی در جلب رضایت و اعتماد مخاطبانش جستجو کرد.عاملی که موجب ریزش بخش قابل توجهی از مخاطبان و روی آوردن آن ها به شبکه های خارجی می شود، مسئله عدم اغنای مخاطب و نداشتن جذابیت کافی است. وقتی رسانه های داخلی و در صدر آن ها تلویزیون نتوانند پاسخگوی نیاز و سلیقه مخاطبان خود باشند و در سنجش نیاز مخاطبان خود غفلت کنند و برنامه های تولیدی آن ها متناسب با شرایط روز جامعه و سلیقه مخاطب نباشد، روی آوردن به تلویزیون های خارجی که عمدتا از غول های رسانه ای دنیا نیزمحسوب می شوند، امری طبیعی و غیر قابل انکار است. اگرچه کشور ایران در ساخت سریال ها و فیلم های سینمایی و تولیدات تلویزیونی، مقام خوبی در دنیا دارد اما واقعیت آن است که تعداد سریال ها و فیلم های ارزشمند و قابل تامل که صفت ماندگاری نیز به خود بگیرد، آن قدر پایین است که شاید در طول یک سال، تعداد انگشت شماری از آن ها نمره قبولی بگیرند. دنیای امروز را عصر ارتباطات لقب داده اند و همه قدرت ها در صدد تسخیر افکار عمومی هستند. رسانه ها و به خصوص تلویزیون تاثیر عمیقی بر زندگی ما دارند. امروزه وظیفه رسانه تنها سرگرمی نیست و بسیاری از افکار ما از طریق رسانه ها ساخته می شوند و شکل می گیرند. در بیشتر پژوهش هایی که در رابطه با تلویزیون صورت می گیرد، بر روی سه موضوع بیشتر از موارد دیگر تاکید می شود: تاثیر تلویزیون بر روی رفتار کودکان، تاثیر پخش اخبار بر روی جامعه و نقش تلویزیون بر ایجاد نگرش های سیاسی مردم. تاکید بر روی این سه نکته به خوبی به نقش تلویزیون بر شکل دهی افکار ورفتار ما اشاره می کند و آنچه که مشخص است، امروزه با گسترش وسائل ارتباط جمعی، انتقال فرهنگ از طریق رسانه ها صورت می گیرد. گسترش شبکه های فارسی زبان مانند "شبکه های لوس آنجلسی"، "صدای آمریکا" و "بی بی سی فارسی" این نکته را یادآور می شود که قدرت های دنیا این بار با هجمه قوی تری فرهنگ کشور ایران را نشانه گرفته اند. آنتونی گیدنز، جامعه شناس مشهور انگلیسی در کتاب جامعه شناسی می نویسد: "موقعیت برتر کشورهای صنعتی و بیش از همه ایالات متحده آمریکا در تولید و گسترش رسانه ها، سبب شده است که بسیاری از محققان از امپریالیسم رسانه ای سخن بگویند. گفته می شود که یک امپراتوری فرهنگی ایجاد شده است. اعتقاد بر این است که کشورهای جهان سوم به ویژه در برابر آن آسیب پذیرند، زیرا منابع لازم را برای حفظ استقلال فرهنگی خود در اختیار ندارند." او در ادامه می نویسد: "صادرات تلویزیونی آمریکا، همراه با آگهی های تجاری تبلیغاتی، فرهنگی تجاری را انتشار می دهد که شکل های محلی بیان فرهنگی را تباه می کند." در علم ارتباطات، تقریبا این اتفاق نظر وجود دارد که اولین وظیفه رسانه، آموزش و آخرین وظیفه آن سرگرمی است و رسانه ها که عمدتا در اختیار گروه های مسلط در جامعه هستند به انعکاس شیوه نگرش آن ها می پردازند. احتمالا شما نیز این جمله را شنیده اید که بزرگترین دانشگاه، صدا وسیماست. حال اگر در این دانشگاه، مسئله آموزش جدی گرفته نشود، غول های رسانه ای دنیا، با راه اندازی شبکه های فارسی زبان و تولید برنامه برای تمام گروه های سنی و به خصوص کودکان، به انتقال فرهنگ خواهند پرداخت. گیدنز در بخش دیگری از کتابش می نویسد: "تاثیر فزاینده تلویزیون شاید مهم ترین تحول در وسائل ارتباط همگانی در سی یا چهل سال گذشته باشد. اگر روندهای جاری در تماشای تلویزیون ادامه یابند، به طور متوسط کودکی که امروز متولد می شود تا سن هجده سالگی وقت خود را بیش از هر فعالیت دیگری غیر از خوابیدن، صرف تماشای تلویزیون خواهد کرد." تیر خلاص به فرهنگ هر کشور زمانی شلیک می شود که تولیدات رسانه های بیگانه با فرهنگ آن کشور به اتاق خواب کودکان راه پیدا کند. به نظرتان این فاجعه در حال رخ دادن نیست؟
|
